Молқалан (Молла-Қалан) кесенесі, ХҮІ ғасыр

Мекен жайы: Сырдария ауданы, Іңкәрдария ауылынан оңтүстікке қарай 3 шақырымда орналасқан.

Ақпарат қосылу\жаңартылу күні: 27.07.2017

Құжаттама: жүктеп алу

Жалпы ақпарат:

Мүлкалан кесенесі. ХҮІ ғ. 

Маңызы:

Республикалық маңызы бар тарихи-мәдени ескерткіш

Молқалан (Молда-қалан, қалан-ұлы)-Мехереғланның лақап есімі. Мехереғлан осы жерлердегі белгілі әулие-әнбие, қазіргі кезде де халықтың арасында үлкен танымалдыққа ие. Аңыздар бойынша, ол-суармалы жер шаруашылығымен айналысқан, жеті жерде бір мезгілде үйі болған. Мехереғлен жергілікті басқа әулие Мағзұммен жақсы таныс болған: тіпті олар бір-бірімен кім қайда жерленеді деп әзілдескен екен.

Кесене қам кесектен тұрғызылған көптеген қоршаулары мен қабір үсті ескерткіштері бар үлкен қорымның түкпірінде орналасқан. Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші. 

Ескерткіш шаршы пішінді күйдірілген кірпіштерден (23х23х5 см, 10 қатар+10 жым=0,64) тұрғызылған, жоспарындағы аумақтық өлшемдері 9,26х12,28 метр. Ескерткіш қазіргі кезде қайтажаңғырту жұмыстарынан өткен.

  Ескерткіш жоспарында шаршы пішінді болып келген, төбесі төмен күмбез асты барабанында тұрған күмбезбен жабылған. Кіреберіс ойығы оңтүстік-батысқа бағытталған. Ұзына бойы мен көлденең остерінде барабанның жоғарғы бөлігі мен күмбез негізін алып жатқан төрт тесік бар. Ескерткіштің корпусында сәл ауытқу бар, ол іс жүзінде безендірілмеген, тек негізгі қасбетте орналасқан бетше босағаның екі жағындағы екі аркалы қуыстан басқасы. Кіреберіс ойығының үстінде жазуы бар филенкаларға арналған қаландының тікбұрышты шығыңқы бөлігі бар. Камераның шаршы пішінді негізінен күмбез шеңберіне өту сегіз қырлы қабаттың тромпталуы арқылы беріледі. Камераның төменгі бөлігіндегі әр төрт қабырғаларының ортасында сүйірлене жасалған ойықтар орналасқан, архивольттің үстіңгі бөлігі кірпіштің жалпақ бетімен қаланған. Ойықтың қабаттары ұшына қарай сүйірленген, орта тұсындағы ойықтың қабырғалары камераның қабырғаларына тұтаса орналасқан, сөре тәріздес үш кірпіштен қалана отырып, жарты күмбездің сыртына жалғасады. Ойықтың тромпталуы шаршы пішінді камераның төменгі бөлігінен ерекшеленеді. Оның шығыңқы сөрешесі сегіз қырлы ойықтың күмбез шеңберінің негізіне ауысқан. Өйткені күмбездің төменгі қатарының салмағын жеңілдету үшін әр сегіз қырдың бұрышына қуыстар қарастырылған. Жөндеуге дейінгі ішкі көрінісінде сылақтың қалдығы сақталған, едені күйдірілген кірпіштерден төселген. Камераның солтүстік бұрышында әулиенің қабір үсті ескерткіші орналасқан. Матамен жабылған оның үстіне Құрын ілінген. Камераның оң жақ жартысында бір қатарда орналасқан, қам кесектерден қаланып, күйдірілген кірпіштермен жиектелген бес қабір үсті ескерткіші бар. Еденнен бірнеше қабатта ескерткіш бойындай қамысты тығыздап дымнан қорғау салған. Өйткені қаланған қабырғалар мен порталдарға көлденең ағаш қадалар салынған. Кесене ортағасырлық мұсылман сәулет өнерінің дәстүрінде салынған, сонымен бірге Орта Азияның солтүстік бөлігіндегі көшпенділерге тән «дахистандық» бетше босаға типін де қолданған. Сонымен қоса ескерткіш үлкен маңызға ие.

Барлық бейнелері

Фотобаян

1 / 5
Бәбіш-Мола ескерткіштер кешені
2 / 5
Сығанақ қалашығы. ҮІ-ХІХғ.ғ.
3 / 5
Құттыбай кесенесі, ХҮІІІ-ХІХ ғасырлар
4 / 5
Ақтас мешіті 1884 жыл
5 / 5
Баланды ІІ кесенесі. б.э.д. ҮІ-ІІ ғ.ғ.

Ақпарат

    Записей не найдено.